SÂU BỆNH

Xương rồng và những cây mọng nước, có thể bị tấn công bởi nhiều sâu bệnh như những cây sống dưới điều kiện khắc nghiệt khác. Lớp mô khá dai của chúng làm giảm thiểu nguy cơ sâu bệnh, nhưng thường thì vẫn phải kiểm tra thường xuyên để tránh các loại bệnh.

Nhiều loại hóa chất không còn hiện diện trên thị trường cho những người làm vườn không chuyên nghiệp mua nữa. Luôn luôn kiểm tra nhãn thuốc để có phương pháp chữa trị thích hợp và tuân theo hướng dẫn sử dụng về thời gian cũng như liều lượng.


 

RỆP BỘT

Rệp bột hay rệp lông là vấn đề tệ nhất và dai dẳng nhất. Chúng trông giống như những con rệp cây nhỏ, với lớp lông trắng dính như sáp phủ ngoài bảo vệ cơ thể. Trong khi hầu hết những loài sâu bệnh khác phá hoại cây trồng thì rệp bột lại có khả năng tiêu diệt một số lượng lớn cây một cách nhanh chóng. 

Chúng sinh sản với một tốc độ nhanh chóng, phủ trên diện rộng và nhanh chóng kháng lại thuốc trừ sâu. Chúng còn có thể “ngủ đông” trong một thời gian khá dài và bùng phát trở lại khi gặp điều kiện thuận lợi. Lớp phủ ngoài lông lá và dính sáp của chúng cản trở sự xâm nhập của thuốc trừ sâu. Thêm vào đó, có rất nhiều loài rệp bột, tất cả chúng đều có một ít đặc điểm cũng như quá trình phát triển khác nhau. Điều này càng làm cho vấn đề trở nên tồi tệ hơn.

Tấn công bộ rễ: Có một loại rệp lông dặc biệt tấn công vào bộ rễ của xương rồng. Dạng rệp này được thấy như là những mảng trắng xuất hiện trên bộ rễ khi làm cho cây bén rễ trở lại. Nếu như cây bị bệnh không rõ nguyên nhân và không phát triển, hãy lấy cây ra khỏi chậu và kiểm tra bộ rễ. Nếu tìm thấy rệp, hãy rửa sạch đất và rệp bằng vòi phun nước. Sau khi khô thì trồng lại vào một chậu khác có đất đã được làm sạch.

Biện pháp khống chế

Thuốc trừ sâu: Cách thông thường là sử dụng thuốc trừ sâu ngấm qua rễ, thường là loại có thành phần chính là hợp chất phốt pho hữu cơ. Thuốc này khá hiệu quả nhưng nhiều dòng rệp lông có thể đề kháng với chúng và nên sử dụng nhiều loại thay vì chỉ dùng một loại. Tuy nhiên, một vấn đề khó khăn hơn là thật ra những thuốc có hiệu quả tốt nhất bây giờ cũng không còn hiện diện trên thị trường nữa. Vì chúng không mang tính kinh tế khi đảm nhận những nghiên cứu mở rộng mà hiện nay thị trường yêu cầu.

Rửa sạch: Cũng có thể rửa sạch rệp khỏi cây bằng vòi phun nước. Trong trường hợp nhiễm rệp nhẹ thì có thể rửa hoặc nếu không thì bắt chúng ra, vì chúng trông như những miếng lông nhỏ. Một số người dùng rượu methylate hoặc một vài loại cồn chấm lên bọn rệp làm tẩy di vỏ ngoài dính sáp để tiêu diệt chúng. Tuy nhiên, cách này cũng rất nguy hiểm vì cồn có thể làm tổn hại đến cây.

Biện pháp sinh học: Biện pháp sinh học được ưa chuộng hơn là dùng thuốc trừ sâu. Biện pháp này thường được sử dụng thành công trong lĩnh vực thương mại, tuy nhiên, không phải dễ dàng để tiến hành đối với những bụi xương rồng nhỏ. Một vài loại kí sinh ở rệp lông có thể được mua về từ những nguồn cung cấp, gồm ruồi mắt vàng và loài Cryptolaemus một loài bọ rùa. Cả hai có thể kiềm chế loài sâu bệnh họ rệp vừng, ví dụ như loài cánh vảy, cánh xanh, cánh trắng. Nếu như cây gặp phải sự tấn công dữ dội từ những loài này thì nên cân nhắc đến phương pháp này.

Điều trở ngại đối với phương pháp này là khi thuốc trừ sâu không còn có tác dụng với một loại sâu bệnh nào nữa, bạn phải dùng đến phương pháp sinh học dể kiểm soát chúng. Thêm vào đó, những loài gây hại phải luôn hoạt động, nếu không, những vật kí sinh sẽ chết hay bị bỏ đi. Nhiều loài ăn sâu bọ, côn trùng lại cần một nhiệt độ cao hơn nhiệt độ trong nhà kính mà loài xương rồng và loài mọng nước sinh sống.

PHÒNG BỆNH

Giữ cho bụi xương rồng không bị rệp lông tấn công dễ hơn là giải quyết hậu quả khi chúng đã tấn công rồi. Nên kiểm dịch những cây mới để chắc chắn là chúng không mang theo bọn rệp lông. Nếu như cây có rệp, điều thiết yếu là phải giải quyết ngay lập tức trước khi chúng có dịp sinh sôi. Điều kiện vệ sinh tốt hết sức quan trọng vì rệp thường thích ẩn nấp dưới đám lá rụng hay hoa hoặc những nơi khác mà bạn và thuốc trừ sâu không thể chạm tới được.

Ve nhện đỏ

Ve nhện đỏ không nghiêm trọng bằng rệp lông. Những con này không phải là nhện mà thật ra là một loại ve kí sinh màu cam đỏ (đừng nhầm chúng với những con nhện đỏ thường thấy trên các bức tường đá và gần như vô hại). Những con ve này rất nhỏ, nên nếu bạn không nhìn kĩ, bạn chỉ có thể thấy chỗ bị gây hại mà thôi. Chỗ này thường là một đốm nâu xuất hiện trên cây con.
NHỮNG CÂY DỄ BỊ TỔN THƯƠNG

Chỉ một ít xương rồng và các cây mọng nước là dễ bị tổn thương. Trong số những loại xương rồng thì các loài thuộc các giống Rebutia, Lobiưia, Coryphantha là thường bị tấn công nhất, tuy nhiên, thỉnh thoảng thì các giống xương rồng như Melocactus, Sulcorebutia, một số giống cây xương rồng Mexico có dạng cầu như Lophophora, Turbinicarpus, và pelecyphora cũng bị tấn công.

Một số cây thuộc họ Mesembryanthemaceae (một họ thực vật, trong đó có giống Mesembryanthemum, giống cây Nam Mỹ mọng nước có lá dày, với hoa có nhiều màu) như Faucaria cũng dễ bị ve nhện đỏ tấn công. Đây có thể là một loài khác vì loại ve này thường có màu đen hơn là màu đỏ, như loài ve tìm thấy trên cây xương rồng. Tuy nhiên, sự phá hoại và cách khắc phục cũng giống nhau.

Một số loài cây thuộc dạng cây tồn trữ nhiều nước (cadiciíbrm) như là xương rồng cũng dễ bị một loại ve giông như vậy tấn công vào lá dây leo. Những con này hoàn toàn không giống như những sâu bệnh trên xương rồng và cũng khác với những sâu bệnh tấn công những cây thuộc giống mesembryanthemum (giống cây Nam Mỹ mọng nước có lá dày, với hoa có nhiều màu).

Ngăn ngừa và khống chế

Ve nhện phát triển mạnh trong điều kiện nóng khô và thiếu cân bằng trong không khí.

Một bầu không khí ẩm hơn không đủ sức ngăn chặn sự tái phát, nhưng khi kết hợp với sự thông thoáng tối đa thì bệnh sẽ hiếm xảy ra hơn. Sử dụng hóa chất thích hợp lâu dài có thể tiêu diệt ve nhện (nên kiểm tra xem loại nào thích hợp với điều kiện của vườn).

Phải đặc biệt thận trọng với loại ve nhện này nếu bạn có bờ giậu là giống cây Chamaecyparis leylandii, vì đây là nơi ẩn nấp của chúng qua cả mùa đông.

LOÀI CÔN TRÙNG CÓ VẢY CÁNH

Loài côn trùng hút nhựa cây này ít phổ biến, thường có màu nâu hay nâu xám. Chúng thường được tìm thấy trên cây thùa và các cây xuơng rồng thuộc giống opuntia.

Biện pháp khống chế

Biện pháp phun thuốc trừ sâu trực tiếp lên côn trùng không hiệu quả lắm vì loài gây hại này có lớp vỏ ngoài rất cứng mà thuốc khó ngấm qua được. Nếu sử dụng một loại thuốc ngấm qua rễ sẽ mang lại hiệu quả cao hơn vì côn trùng sẽ hút thuốc từ cây. Trong một vài trường hợp, việc loại bỏ chúng bằng tay có thể là một biện pháp dễ dàng và hiệu quả hơn.

LOÀI MỌT SỐNG TRONG HOA

Đây là loài gây hại tương đối mới với xương rồng và một số loài cây mọng nước. Loài mọt này có kích thước nhỏ, di chuyển nhanh, có màu biến đổi từ vàng chanh đến nâu vàng. Chúng thường được tìm thấy trong những bông hoa, nơi mà chúng có thể làm biến dạng và giảm khả năng sinh sản của hoa, nhưng chúng lại không thật sự có hại cho cây.

Biện pháp khống chế

Dùng các loại bẫy có chất dính là phương pháp hiệu quả nhất.

SÊN VÀ ỐC SÊN

Những loài động vật thân mềm này có thể là một mối đe dọa, đặc biệt là đối với các loài cây có thân mọng nước.

Cách phòng chống và khống chế

Vệ sinh nhà kính là rất quan trọng. Xác định vị trí loài gây hại này vào ban đêm sẽ có hiệu quả hơn vì đây là thời gian chúng hoạt động. Trong những trường hợp nghiêm trọng cần phải sử dụng các loại bã diệt sên.

KIẾN

Kiến không thật sự gây hại cho cây nhưng chúng là nguyên nhân gây nên sự xuất hiện của rệp đôm và một số loài rệp vừng khác. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, quá trình xây tổ của chúng có thể làm cho rễ cây bị bật lên.

Biện pháp khống chế

Nếu cần thiết thì nên sử dụng thuốc trừ sâu dạng bột.

LOÀI ONG CẮT LÁ

Loài ong này thường sống một mình, chúng có màu đen, xanh kim loại, xanh lá hay màu tía. Chúng là loài gây hại trong nhà kính đã nhiều năm rồi. Loài gây hại này đào những đường hầm nhỏ bên trong chậu cây và đẻ trứng trong những cái ngăn nhỏ của tổ ong được xây dựng bằng lá cây một cách rất cẩn thận. Điều này gây ra 2 vấn đề lớn: thứ nhất, lá có thể bắt đầu làm rễ mục nát, thứ hai, nếu có một rễ cái chen vào lối đi thì chúng có thể đục một lỗ thủng xuyên thẳng qua rễ cái. Loài ong này thích làm những cái tổ treo trên cây, nơi có thể cung cấp điều kiện khô ráo và tương đối ấm áp để chúng đẻ trứng.

Biện pháp khống chế

Thay chậu cho cây, loại bỏ ngay các lỗ tổ ong khi có dấu hiệu xuất hiện.

LOÀI RUỒI NẤM

Loài gây hại này có kích thước rất nhỏ, thường có màu từ đen xám đến đen, chúng tạo ra những ấu trùng gây hại cho cây.

Âu trùng trắng và nhỏ thường hiếm khi gây nguy hiểm cho những cây đã trưởng thành nhưng lại có thể gây hại cho rễ cây con. Loài gây hại này thường kết hợp với hầu hết các loại phân than bùn không nguyên chất.

Biện pháp khống chế

Các loại bẫy thuốc có màu vàng và chất dính sẽ có hiệu quả với những con đã trưởng thành và ngăn chặn chu kỳ sinh sản của chúng.

LOÀI GIUN TRÒN

Đây là loài gây hại cực nhỏ và trong suốt giống như loài trùng. Khu vực sinh sống của loài này có vẻ như bị giới hạn trong những vùng tương đối ấm áp, chúng khiến cho trên rễ cây hình thành những cái nang lớn bất thường, điều này có thể làm cây chậm phát triển.

Biện pháp khống chế

Những loại thuốc trừ sâu thông thường sẽ không mang lại hiệu quả cao. Biện pháp thường dùng là ngâm cây vào nước ở 50°c (122°F) trong vòng 15-20 phút. Ngoài ra còn có phương pháp trị bệnh cho cây bằng hóa chất dành cho những nhà kinh doanh cây giống.

SÂU BƯỚM

Loài sâu bướm này là nguyên nhân thỉnh thoảng gây hại cho những cây mọng nước rậm lá hay những cây thảo mộc bụi thấp. Nếu một vài lá cây xuất hiện những chỗ bị dính vào nhau bởi cái kén, bạn hãy lấy chúng ra sẽ thấy được những con ấu trùng đang ăn lá.

Biện pháp khống chế

Loại bỏ trực tiếp bằng tay.

MỌT NGŨ CỐC

Đây là loài bọ di chuyển chậm, có màu nâu xám, chiều dài dưới 1cm, cánh có nhiều vết đốm nâu. 

Những con ấu trùng hình chữ c, có màu kem là kẻ gây hại chủ yếu, chúng ăn mòn rễ cây và làm cây bị sụp đổ. Các loài xương rồng thuộc giống Echeveria là dễ bị ảnh hưởng nhất, thỉnh thoảng các loài thuộc giống Aeonium cũng bị hại.

Biện pháp khống chế

Trường hợp ấu trùng ăn sâu vào thân cây, hãy cắt bỏ toàn bộ phần thân bị nhiễm bệnh. Sau đó chăm sóc cây như là một cành giâm và trồng trong một vùng đất sạch. Đốt cháy thành tro phần cây bị nhiễm bệnh. Pha nước để cung cấp cho động vật ăn giun tròn cheterorhabiditis spp) vào trong phân trộn ấm.

RUỒI XANH

Ruồi xanh thường không phải là mối nguy hại cho cây xương rồng và cây mọng nước, tuy nhiên, chúng thỉnh thoảng lại ảnh hưởng đến hoa của cây lô hội và cây xương rồng thuộc giống Havvorthia.

Biện pháp khống chế

Phun hóa chất hay một phương pháp đơn giản hơn là loại bỏ đi những bông hoa bị hỏng.

RUỒI TRẮNG

Ruồi trắng gây hại cho những cây có thân mọng nước rậm lá hay loài quỳ thiên trúc nhưng không gây ảnh hưởng cho xương rồng và một số loài cây mọng nước khác.

Biện pháp khống chế

Các bẫy thuốc màu vàng có chất dính sẽ giúp khống chê ruồi trắng. Cuối cùng, vấn đề sẽ được khắc phục trong suốt thời gian cây ngủ.

CÁC LOẠI BỆNH
Xương rồng và cây mọng nước thường mắc phải 2 loại bệnh: nấm và thối rữa do vi khuẩn. Hai loại bệnh này do thiếu khoáng vật trong đất trồng gây ra.

Bệnh mục do vi khuẩn

Hai loại bệnh chính của xương rồng và những cây có thân mọng nước là nấm và mục do vi khuẩn. Hầu hết những cây khỏe mạnh đều có khả năng chống lại những căn bệnh này.

NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH

Bệnh mục do vi khuẩn thường xuất hiện như một tác động phụ của những căn bệnh khác, ví dụ như bệnh gây ra bởi côn trùng, các loài gây hại cho mô cây hay điều kiện nuôi trồng không thích hợp. Nguyên nhân lớn nhất gây ra những triệu chứng chắc chắn của bệnh là do nấm gây thối rữa xâm nhập qua rễ cây chết do thiếu ôxy.

CÁCH PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH

Biện pháp tốt nhất để phòng bệnh là tạo môi trường tốt để ngăn ngừa sự phát triển của bệnh, nghĩa là môi trường trong sạch và không có côn trùng. Tìm kiếm những mạch nhựa cây bị đổi màu, có thể màu đỏ hay nâu, chúng có khả năng lây lan sang các mô khỏe mạnh khác.

CẮT Bỏ PHẦN MÔ ĐÃ BỊ NHIỄM BỆNH

Nếu cây bắt đầu có dấu hiệu mục nát và bị lốm đốm, có thể giữ lại sự sống của cây bằng cách dùng dao sạch cắt đi toàn bộ phần mô bị bệnh. Sát trùng dao bằng cồn sẽ giúp ngăn chặn sự lây lan của các tế bào nấm. Có thể làm sạch vết cắt bằng thuốc diệt nấm dạng bột.

THUỐC HÓA HỌC DIỆT NẤM

Những thuốc hóa học diệt nấm có thể mang lại một vài sự bảo vệ, nhưng chỉ dùng đến chúng như là biện pháp cuối cùng vì chúng không có tác dụng kháng lại toàn bộ các loài nấm ăn mục cây.

DUNG DỊCH ĐỒNG-THUỐC DIỆT NẤM

Những cây xương rồng và cây có thân mọng nước còn non rất dễ bị chết vì úng nước, đây là một loại bệnh do nấm gây ra. Có thể khống chế bệnh một phần bằng dung dịch đồng-thuốc diệt nấm. Chinosol, một loại hóa chất không chế bệnh thường xuyên được nhắc đến, bị nghi ngờ là có thể gây ra một vài ảnh hưởng xấu đối với cây và do đó không được khuyến khích sử dụng.

CÁC LOẠI BỆNH DO THIẾU KHOÁNG VẬT

Các nhóm bệnh khác làm ảnh hưởng đến cây mọng nước gây ra bởi tình trạng thiếu các loại khoáng vật khác nhau trong đất trồng.

Nguyên nhân

Vấn đề thiếu chất khoáng không chỉ đơn giản là đất trồng không có đủ các nguyên tố mà cây đòi hỏi. Khoáng sản còn có thể thiếu hụt do việc tưới nước: đất trồng có thể trở nên quá nhiều kiềm do sự tích tụ muối từ các chất vô cơ có trong nước tưới.

Biện pháp phòng tránh

Kiểm tra độ kiềm trong nước tưới, nếu cấn thiết thì có thể áp dụng các biện pháp điều chỉnh độ kiềm bằng các loại axit thích hợp. Không nên dùng các axit vô cơ mạnh trừ khi bạn là nhà hóa học hoặc có chuyên môn. Có thể sử dụng axit nitric hay axit axetic (giấm) nhưng phổ biến là kaliđihydrô photphat, nó cung cấp các nguyên tố cần thiết cho cây. Nếu nguồn nước địa phương đủ sạch thì đây là cách tốt nhất giữ cho đất không bị kiềm hóa.

Biện pháp khống chế

Các loại bệnh do thiếu khoáng vật có vẻ như thường xuất hiện trên đất bón than bùn hơn là trên đất bón phân trộn. Nếu cây có dấu hiệu úa vàng hay phát triển không bình thường, hãy thử bón phân trộn và theo dõi tác dụng. Phân trộn sẽ giúp bổ sung thêm một lượng chất thích hợp cho cây trong trường hợp đất trồng gặp phải các vấn đề thiếu hụt khoáng vật.
 

 


 

 

Bài viết liên quan

Liên hệ với chúng tôi