PHƯƠNG PHÁP CHẾ BIẾN, PHỐI TRỘN THỨC ĂN XANH TỪ LÁ CÂY CHO BÒ

I. PHƠI KHÔ:

Cỏ và các loại lá cây lương thực được thu hoạch, sau đó sấy khô bằng máy hoặc phơi khô tự nhiên để cất trữ trong thời gian dài. cỏ khô có thể sử dụng quanh năm. cỏ khô chất lượng tốt có màu xanh, mùi thơm, tơi xốp, mặt lá không bị vàng, héo. về giá trị dinh dưỡng, hầu hết lượng protein, chất béo, chất khoáng và các vitamin đều được giữ lại, đâv là loại thức ăn quan trọng trong chăn nuôi bò sữa và bò thịt.

1. Tầm quan trọng của phơi khô:

Mục đích là giảm bớt hàm lượng nước chứa trong thức ăn, thức ăn được làm khô ủ chua cho chất lượng tốt hơn, thức ăn dùng để ủ chua yêu cầu hàm lượng nước chỉ từ 14 ~ 17%, vượt quá 17% có thể sinh ra các chất độc hại, làm biến chất thức ăn.

Quá trình làm khô tự nhiên dựa theo sự biến đối hóa học có thể phân làm 2 giai đoạn chính sau đây:

a.    Giai đoạn giảm trao đổi chất:

Cỏ tươi sau khi thu hoạch, mặc dù không còn rễ nhưng vẫn tiếp tục tiến hành trao đổi chất, hô hấp và bốc hơi, hàm lượng nước trong lá cây giảm dần, cho đến khi chỉ còn 40 ~ 50% thì dừng hẳn. Phơi khô càng nhanh, quá trinh hô hấp chấm dứt càng sớm, giá trị dinh dưỡng được bảo toàn càng cao.

b.    Giai đoạn phân hủy:

Quá trình trao đổi chất dừng lại, nguồn cung cấp dinh dưỡng không còn, tuy nhiên quá trình bốc hơi hơi nước vẫn tiếp tục diễn ra. Ánh nắng mặt trời sẽ làm tiêu hủy lượng lớn carotene và diệp lục trong lá cây. Ở giai đoạn này, hàm lượng nước trong lá sẽ giảm xuống chỉ còn 14 ~ 17%, thời gian càng ngắn, giá trị dinh dưỡng càng được bảo toàn.

2. Quy trình phơi khô:

a.    Phơi khô trong nhà:

-    Gồm 3 kiểu sau đây: Phơi rải bằng, phơi thành đổng nhỏ và kiểu kết hợp. Yêu càu phải bảo toàn được càng nhiều giá trị dinh dưỡng càng tốt.

-    Đối với mỗi loại cây khác nhau, thời gian thu hoạch không giống nhau. Thông thường, các cây họ đậu thời điểm thu hoạch tốt nhất là lúc mới ra hoa, cây lương thực thu hoạch vào lúc hoa nở rộ là tốt nhất. Cỏ dại thường được thu hoạch vào mùa hè hoặc thu, đặc biệt là mùa hè. cỏ trồng thường thu hoạch vào mùa khô là tốt nhất.

-    Thường sử dụng kết hợp cả phơi rải và phơi thành đống. Quy trình như sau: cỏ sau khi được thu hoạch, chọn một nơi khô ráo rải đều ra phơi, cứ mỗi 1 giờ đồng hồ lại đảo cỏ một lần. Khi cỏ đã khô được khoảng 50%, gom cỏ lại thành những đống nhỏ, đường kính khoảng 1m, để ở nơi thoáng gió, mỗi ngày tiến hành đảo 1 lần. Chú ý khi trời mưa cần tập trung cỏ thành đống và che đậy cẩn thận, đến khi trời khô ráo lại tiếp tục rải cỏ ra phơi cho đên khi đạt độ khô mong muốn. 

- Phơi ngoài trời: Thời gian phơi ngắn, hạn chế quá trình trao đổi chất làm mất giá trị dinh dưỡng trong thức ăn, cỏ không tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời nên bảo toàn được lượng caroten cần thiết, đồng thời quá trình lên men, làm tăng một lượng lớn lipid có lợi. Cỏ có mùi thơm. Không chịu tác động trực tiếp khi trời mưa, không bị rửa trôi mất chất dinh dưỡng.

b.    Giá phai khô:

Dùng giá phơi, có thể phơi cỏ trên đất trong vòng 4 ~ 10 giờ trước, khi hàm lượng nước còn 40 ~ 50%, sau đó xếp cỏ lên giá để phơi. Phương pháp này tuy tốn thêm một khoảng chi phí nhỏ để làm giá, nhưng không quá tốn kém và mất thời gian, tránh thấm nước, thông thoáng, làm khô nhanh hơn, bảo tồn được giá trị dinh dưỡng chứa trong thức ăn.

c.    Làm khô lên men:

Làm khô lên men là phương pháp sử dụng kết hợp ủ chua và phơi khô. Khi hàm lượng nước trong cỏ chỉ còn khoảng 50%, cho cỏ vào chum lớn, môi lớp cỏ xếp vào cho thêm khoảng 0.5 ~ 1 % muôi ăn rồi nén chặt. Phương pháp này sử dụng nhiệt lượng tỏa ra trong quá trình lên men của vi sinh vật và quá trình hô hấp của lá cây cùng với gió làm bốc hơi hết hơi nước và làm khô cỏ, nhiệt lượng tỏa ra có thể lên tới 70 ~ 80°c. Phương pháp này ít được sử dụng vì làm mất nhiều chất dinh dưỡng trong thức ăn, thường chỉ sử dụng khi trời mưa dài ngày và không còn phương pháp nào khác để cất trữ thức ăn.

d. Sấy khô:

-    Phơi khô tự nhiên, lượng dinh dưỡng trong thức ăn bị mất đi rất lớn, nhiều số liệu cho thấy, giá trị dinh dưỡng của cỏ khô chỉ còn bàng 1/4 ~ 1/5 so với cỏ tươi, mất đi khoảng 2/5 năng lượng và 1/3 lượng protein. Nếu sử dụng phương pháp sao, sấy khô trong thời gian ngắn, có thể làm giảm bớt lượng dinh dưỡng bị mất đi, chỉ vảo khoảng 5 ~ 10% giá trị dinh dưỡng của cỏ tươi.

-    Sấy khô là phương pháp thủ công sử dụng nhiệt để làm khô cỏ, nhiệt độ càng cao, thời gian sấv càng ngắn, hiệu quả càng cao. Với nhiệt độ 150°c, sấy trong 20 ~ 40 phút là đủ, với nhiệt độ 500°c, chỉ cần sấy trong 6 ~ 10 giây. Ưu điểm của phương pháp này là: Thời gian ngắn, không chịu ảnh hưởng của khí hậu, bảo tồn được giá trị dinh dưỡng, chất lượng cỏ khô tốt, tuy nhiên yêu cầu kỹ thuật cao, giá thành cao.

II. Ủ CHUA:

1. Tầm quan trọng của ủ chua:

Ủ chua là phương pháp sử dụng vỉ sinh vật (chủ yếu là vi khuẩn acid lactic) và quá trình lên men yếm khí trong chế biến thức ăn, chuyển hóa các phân tử đường thành chất hữu cơ có lợi, tăng nồng độ pH trong thức ăn (khoảng 4.0). Nguyên liệu chủ yếu là cây cỏ tươi. Ngoài ra, trong quá trĩnh ủ chua có thể bổ
 

 

Bài viết liên quan

Liên hệ với chúng tôi