BIỆN PHÁP KỸ THUẬT CHĂM SÓC CHUỐI TIÊU Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG

Sau khi trồng, những biện pháp kỹ thuật chăm sóc thích hợp và quản lý đồng ruộng tốt là rất quan trọng để đạt năng suất cao. Các biện pháp kỹ thuật canh tác chủ yếu bao gồm tưới nước, bón phân, lựa chọn chồi, vệ sinh đồng ruộng, chăm sóc buồng quả...

1. Trồng dặm:

  -Sau khi trồng 15 ngày cây nào chết thì trồng dặm. Khi trồng dặm lấy cây tương đương trong vườn, không trồng cây lớn hoặc bé hơn.

2. Làm cỏ:

  -Sau trồng 30 - 45 ngày thì làm cỏ, làm cỏ là việc làm quanh năm trong suốt thời kỳ sinh trưởng của cây chuối.

3. Tưới nước

Chuối là cây cần nhiều nước. Tuỳ thuộc vào địa điểm và mùa vụ, cây chuối yêu cầu lượng mưa 80 -200mm/tháng. Tưới nước được xác định là một trong những yếu tố môi trường hạn chế sản xuất chuối.

Đối với người trồng chuối thường có 2 câu hỏi đặt ra là tưới bao nhiêu và tưới khi nào. Câu trả lời tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố nhưng chủ yếu là do khả năng nguồn nước. Yêu cầu tưới nước có thể được xác định bởi kết quả kiểm tra độ ẩm đất, tình trạng cây và điều kiện thời tiết. Nhìn chung, cây chuối nuôi cấy mô cần tưới thường xuyên 2 ngày một lần, mỗi lần 4 -5 lít/cây trong thời kỳ sau trồng 1 tháng. Thời kỳ sau đó tưới mỗi tuần một lần, mỗi lần 5-10 lít/cây sao cho duy trì độ ẩm đất 70 - 80%.

4. Bón phân

Các chất dinh dưỡng được cây chuối sử dụng hoặc bị mất đi do rửa trôi, bay hơi, cố định sinh học hoặc hoá học... Việc bón phân không chỉ cung cấp và đảm bảo sự cân bằng dinh dưỡng cho cây mà còn bù đắp lượng phân bị mất đi. Khuyến cáo bón phân cho vùng Đồng bằng Sông Hồng như sau:

*    Bón lót: Bón mỗi hố 15kg phân hữu cơ + 375g lân supe (60g P205) + 0,5kg vôi bột.

*    Bón thúc:

-    Lượng bón cho 1 cây: 520g đạm urê (240g N) + 960g kaliclorua (480g K20).

-    Cách bón: Xới rãnh nông theo vòng tròn cách gốc 30 - 50cm, rải phân, lấp đất và tưới giữ ẩm. Sau khi mưa, có thể rải đều xung quanh gốc.

Lần 1: Sau trồng 10 ngày: 5% đạm urê 4- 5% kali clorua;

Lần 2: Sau trồng 1 tháng: 5% đạm urê + 5% kali clorua;

Lần 3: Sau trồng 2 tháng: 10% đạm urê + 10% kali clorua;

Lần 4: Sau trồng 3 tháng: 20% đạm urê + 20 % kali clorua;

Lần 5: Sau trồng 5 tháng: 20% đạm urê + 20% kali clorua;

Lần 6: Sau trồng 7 tháng: 20% đạm urê + 20% kali clorua;

Lần 7: Sau trồng 9 tháng: 20% đạm urê + 20% kali clorua.

5. Che tủ đất

*    Lợi ích của che tủ đất

-    Giữ ẩm đất;

-    Hạn chế cỏ dại;

-    Điều chỉnh nhiệt độ đất;

-    Bổ sung chất hữu cơ và dưỡng chất cho đất;

-    Cải thiện đặc tính lý hoá đất;

-    Hạn chế rửa trôi và xói mòn đất.

*    Vật liệu che tủ đất

-    Che tủ đất bằng chất vô cơ như tấm plastic: các tấm plastic thường không bị phân huỷ, không có tác dụng cải thiện kết cấu đất cũng như là không bổ sung chất hữu cơ và dưỡng chất cho đất.

-    Che tủ đất bằng chất hữu cơ như rơm rạ, mùn cưa, bã mía, lá và bẹ chuối khô... Những chất này rất dễ phân huỷ và là nguồn bổ sung hữu cơ quan trọng cho đất, có tác dụng cải thiện kết cấu cũng như là khả năng giữ và thoát nước của đất.

*    Những điểm lưu ý khi che tủ đất

-    Chỉ tiến hành che tủ khi đất đã được làm sạch cỏ và khi cây chuối đã ra được 2 - 3 lá mới.

-    Không che tủ kín thân cây.

-    Che tủ hết bề rộng của bộ rễ.

6. Đánh tỉa chồi

Một cây chuối có thể sản sinh 5-10 chồi bên.

Thông thường chỉ để 1 - 2 chồi cho vụ sau. Các chồi khác phải bỏ đi để tránh cạnh tranh về dinh dưỡng. Đánh tỉa chồi là kỹ thuật lựa chọn những chồi khỏe mạnh nhất, ở những vị trí thích hợp nhất.

*    Lựa chọn chồi cho vụ sau

-    Chồi khỏe mạnh, cân đối, cao dưới 1m và lá chưa xoè rộng.

-    Chồi nằm trên cùng hàng với cây mẹ.

-    Lựa chọn những chồi đồng đều nhau.

*    Đánh tỉa chồi

Phương pháp chung đánh tỉa chồi là dùng dao cắt ngang hoặc dưới mặt đất. Làm như vậy chồi sẽ mọc lại và lại tiếp tục cắt.

Muốn cho chồi không mọc lại nữa cần phải áp dụng các biện pháp: (i) khoét bỏ đỉnh sinh trưởng hoặc (ii) tách chồi khỏi cây mẹ hoặc (iii) rót dung dịch 2,4 D nồng độ 0,5% vào nõn.

Để tránh lây bệnh từ cây này sang cây kia, dụng cụ cần phải được khử trùng sau mỗi lần sử dụng bằng dung dịch íbrmaldehit 10% trong 10 giây hoặc 5% trong 30 giây.

7. Cắt tỉa lá

Những lá già và lá bị bệnh sẽ bị chết và treo trên cây. Đây là nơi cư trú của nhiều loài sâu bệnh hại. Cần cắt bỏ những lá này bằng dao sắc, thường là cùng lúc với đánh tỉa chồi. Như vậy sẽ làm giảm các bệnh về đốm lá và sâu bệnh khác. Đồng thời làm tăng khả năng sinh trưởng của chồi bên.

Cắt bỏ tất cả những lá bị treo trên cây và cả những lá chỉ còn dưới 50% diện tích lá khỏe mạnh và đặt giữa các hàng chuối. Nếu diện tích lá khỏe mạnh còn trên 50% thì không nên cắt bỏ mà chỉ cần làm vệ sinh.

Dụng cụ cắt tỉa lá cũng cần được xử lý giống như dụng cụ đánh tỉa chồi.

8. Bao buồng quả

Buồng quả chuối thường được bao bởi túi nylon. Loại túi bao buồng này có công dụng giữ cho quả khỏi bị sâu bệnh gây hại và thúc đẩy quả phát triển, nhất là trong điều kiện lạnh. Bao buồng quả thường làm tăng kích thước quả và rút ngắn thời gian từ ra buồng đến thu hoạch.

Buồng quả cần được bao sớm ngay sau khi quả bắt đầu cong lên. Buộc chặt túi ở phía trên và mở ở phía dưới, trông giống như là một cái ống tay áo. Loại túi bao phổ biến nhất hiện nay màu xanh, có đục lỗ.

9. Ngắt hoa đực

Hoa đực hay còn gọi là bắp chuối, thường được cắt bồ ở vị trí khoảng 10cm dưới nải quả cuối cùng và đồng thời với bao buồng quả. Ngắt bỏ hoa đực có xu hướng làm tăng kích thước của những nải phía dưới và khối lượng buồng quả.

Có thể bẻ hoa đực bằng tay nhưng tốt nhất là dùng dao sắc và cũng cần được xử lý giống như đối với cắt tỉa lá và đánh tỉa chồi.

Tại thời điểm này, kết hợp tỉa bỏ những quả hay thậm chí là những nải quả không thoả mãn yêu cầu của thị trường tiêu thụ. Việc tỉa bỏ như vậy sẽ làm tăng chiều dài của những quả còn lại và rút ngắn thời gian từ trổ buồng đến thu hoạch.

10. Chống gió bão:

-    Để hạn chế đổ khi cây có quả, dùng 2 cọc buộc chéo vào nhau theo hình chữ X đỡ lấy cổ buồng chuối, 2 chân cọc và thân giả đứng thành 3 chân kiềng.

-    Dùng dây nylon một đầu buộc phía trên thân giả sát cổ buồng chuối đầu kia chằng chặt vào gốc cây chuối bên cạnh hoặc ngang thân cây bên cạnh để giữ cho cây chuối đứng thẳng, hạn chế ảnh hưởng gió bão làm đổ cây.

-    Điều khiển sinh trưởng sao cho mùa gió bão cây không có buồng non, lá nhiều.

-    Mùa gió bão phải vun gốc cho rễ ăn sâu, che chắn bớt gió. Trước khi bão tràn qua có thể chặt bởt 1/2 - 1/3 tàu lá.

11. Sâu bệnh bại chính

*    Sâu đục thân (Cosmopolites sordidus)

-    Triệu chứng: Sâu non thường sống trong thân giả, là pha gây hại chính. Từ chỗ đục tiết ra chất nhày màu vàng đục. Bị hại nặng, thân giả thối và lá chuyển vàng. Cây có buồng gãy gục ngang thân.

-    Sinh trưởng phát triển: Trưởng thành đẻ trứng mỗi năm một lứa vào tháng 3, 4. Sâu non sống tới 9 tháng/năm.

-    Phòng trừ:

+ Đặt bẫy trưởng thành: Tiến hành vào cuối tháng 2 và đầu tháng 3. Chẻ tư thân giả dày 5 - 10cm rồi úp mặt xuống đất. Mỗi khóm chuối đặt 1 - 2 bẫy. Sáng sớm bắt sâu trưởng thành cho vào túi PE đem tiêu hủy.

+ Luân canh với cây trồng khác.

- Vệ sinh đồng ruộng.

+ Dùng Basudin 5G hoặc 10G rắc vào nõn cây chuối 3 - 5g/cây vào cuối tháng 3 đầu tháng 4.

*    Sâu gặm vỏ quả (Basilepta sp)

-    Triệu chứng: Sâu trưởng thành gây hại là chính. Vỏ quả bị hại có vết sần sùi 1 - 2cm, đôi khi liên kết với nhau thành từng đám làm xấu mã quả.

-    Sinh trưởng phát triển: Có nhiều lứa gối nhau trong năm. Sâu trưởng thành xuất hiện từ đầu tháng 3 ở xung quanh gốc cây và bắt đầu gây hại từ cuối tháng 3. Từ tháng 12, mật độ và mức độ gây hại giảm.

-    Phòng trừ:

+ Vệ sinh đồng ruộng.

+ Phun Trebon hoặc Antaíos trừ trưởng thành vào sáng sớm hoặc chiều mát các cao điểm tháng 4, 7,10.

+ Bao buồng quả.

*    Bệnh chùn ngọn BBTV (Banana Bimchy Top Vinis)

-    Triệu chứng: Lá ngắn, lá sau thường ngắn hơn lá trước. Cuống lá xếp sít nhau. Cây con lụi dần. Cây lớn không trổ buồng hoặc trổ buồng ngang thần giả.

-    Phát sinh phát triển: Môi giới truyền bệnh là rệp, thường xuất hiện nhiều trong vụ xuân hè (tháng 4 - 6), trùng với thời kỳ cây chuối sinh trưởng mạnh.

-    Phòng trừ:

+ Trồng cây chuối nuôi cấy mô;

+ Phun thuốc Trebon trừ rệp;

+ Đánh bỏ và tiêu hủy cây bệnh.

*    Bệnh thán thư (Colletotrichum musae)

-    Triệu chứng: Nấm xâm nhập qua vết thương của quả non sau trổ khoảng 30 ngày. Nấm tồn tại trên vồ quả và xuất hiện lốm đốm trứng cuốc khi quả chín.

-    Phát sinh phát triển trên vồ quả quanh năm. Tuy nhiên chuối chín vụ đông bị nặng hơn chuối chín vụ hè.

-    Dùng để tiêu thụ trong nước hoặc chế biến: độ chín 90%, vỏ quả màu xanh vàng, quả tròn cạnh, ruột màu vàng. Khi buồng chuối có quả nứt là chuối đã già, nên thu hoặch ngay, để lâu sẽ có nhiều quả nứt và quả nứt dễ thối.

* Phân loại, đóng gói và bảo quản:

-    Chọn buồng đúng độ chín, mã đẹp, không sâu bệnh, không sây sát, quả đều. Nếu xuất khẩu nải thì dùng dao sắc cắt ra từng nải, cắt cuống của nải thật ngắn, nhúng vào thùng chứa Topsin 0,1% đê phòng từ nấm bệnh gây thối quả, để ráo nhựa rồi dùng giấy bản buộc lại, xếp vào trong sọt tre, gỗ hoặc hộp cacton.

-    Khi vận chuyển phải bảo quản hết sức nhẹ nhàng, nếu chưa chuyển được thì phải xếp vào lán, lán phải thoáng mát, cao ráo, gần đường giao thông. Để bảo quản được lâu nên dùng kho lạnh nhiệt độ 13 - 15°c.
 

Bài viết liên quan

Liên hệ với chúng tôi